Gabor Maté lezen zonder ziekte aan jezelf te wijten

Waarom dit boek aanspreekt

In When the Body Says No vraagt Gabor Maté aandacht voor de levensomstandigheden van mensen met lichamelijke klachten. Voor lezers die gewend zijn hun eigen behoeften opzij te zetten, kan die aandacht herkenbaar zijn. Je werk, relaties, slaap en zorgen horen bij het gesprek over hoe het met je gaat.

Toch is herkenning geen medische verklaring. Een verhaal over iemand die jarenlang voor anderen zorgde en later ziek werd, laat niet zien waardoor die ziekte is ontstaan. Ook iemand die duidelijke grenzen stelt, goed slaapt en steun krijgt, kan ernstig ziek worden.

Stress kan ertoe doen, maar verklaart niet alles

Langdurige stress kan samenhangen met lichamelijke en psychische klachten. Hoe dat bij één persoon werkt, vraagt zorgvuldig onderzoek. Het Amerikaanse National Cancer Institute beschrijft de onderzoeksresultaten over stress en het ontstaan van kanker als uiteenlopend. Een directe oorzakelijke relatie staat niet vast.

Daarom zeggen we hier niet dat onderdrukte emoties kanker, een auto-immuunziekte of fibromyalgie veroorzaken. Je kunt zo'n conclusie niet trekken uit een levensverhaal, een persoonlijkheidstype of een vragenlijst. Het is ook geen reden om een medische behandeling te vervangen door emotioneel werk.

De titel van Matés boek kun je als beeld lezen: soms merk je pas aan vermoeidheid of spanning hoeveel je van jezelf vraagt. Dat beeld helpt minder zodra elke klacht wordt behandeld als een verborgen boodschap die je zelf had moeten begrijpen.

Wat kun je wél onderzoeken?

Denk aan een terugkerende situatie waarin je iets toezegt terwijl je agenda al vol is. Wat maakt weigeren lastig? Is er angst voor een reactie, een echte zorgplicht of een financieel probleem? Dat zijn verschillende omstandigheden. Ze vragen meer dan één algemeen advies over beter voor jezelf kiezen.

Een haalbare stap kan zijn om later te antwoorden, een taak te verdelen of eerst met iemand te overleggen. Bij een onveilige relatie kan een rechtstreeks gesprek juist riskant zijn. Je hoeft dan niet eerst moediger te worden; je hebt misschien bescherming en praktische hulp nodig.

Je mag zulke keuzes maken omdat je dagelijks leven aandacht verdient. Je hoeft er geen ziekte mee te verklaren of genezing mee te verdienen.

Een vraag voor je eigen situatie

Schrijf één afspraak op die je deze week veel moeite kostte. Noteer daarnaast wat er nodig zou zijn om die afspraak draaglijker te maken. Misschien is dat rust, hulp, geld, duidelijkheid of een ander tijdstip. Kies vervolgens één verzoek dat je kunt bespreken met iemand die je vertrouwt.

Bij nieuwe, aanhoudende of toenemende lichamelijke klachten hoort een gesprek met een zorgprofessional. Je hoeft niet zelf te beslissen of een klacht lichamelijk of psychisch is voordat je hulp vraagt.

Verder lezen

De cursus De Frequentie van Geluk behandelt dagelijkse steun, grenzen en verschillende manieren om naar ervaringen te kijken. Je kunt vooraf de negen hoofdstukken van Deel I gratis lezen. Het volledige boek is inbegrepen bij de cursus.

Bronnen: Gabor Maté, When the Body Says No (2003), als besproken auteursvisie; National Cancer Institute, Stress and Cancer, voor de grenzen van de medische claim. Deze blog is op 30 september 2026 inhoudelijk herzien.