Bi-fantasieën bij vrouwen — wat ze werkelijk betekenen (en waarom ze heiliger zijn dan je denkt)

Het getal dat bijna niemand publiek citeert

Er zijn studies gedaan. Je kunt ze vinden als je ernaar zoekt — Masters & Johnson in de jaren 70, Lisa Diamond's longitudinale werk in 2008, Meredith Chivers' fysiologisch onderzoek in 2007, en een reeks latere peer-reviewed studies. Zij meten, met verschillende methodes, hoeveel hetero-identificerende vrouwen fantasieën hebben over andere vrouwen.

De getallen variëren tussen 60% en 80%, afhankelijk van hoe de vraag wordt gesteld. In fysiologische metingen — waarbij niet gevraagd wordt wat een vrouw denkt maar wat haar lichaam doet in respons op visuele stimulus — is het getal zelfs hoger: vrijwel alle vrouwen tonen genitale respons op beelden van aantrekkelijke vrouwen, ongeacht hoe zij zichzelf identificeren.

Maar in dagelijkse conversatie, in therapie, in relatie-coaching, komen deze fantasieën zelden aan bod. Niet omdat ze er niet zijn. Omdat vrouwen hebben geleerd om ze weg te drukken, te relativeren, of — de meest verdrietige variant — om zich af te vragen of er iets mis met hen is.

Dat is niet mis. Dat is heel oud. En de traditie waarvan wij leren heeft daar iets over te zeggen dat onze cultuur niet heeft.

Wat Sappho 2.600 jaar geleden al wist

Er is een reden dat wij in Luminous beginnen bij Sappho. Niet omdat zij de oudste dichteres is waarvan werk bewaard is gebleven — hoewel ze dat óók is. Maar omdat zij, in een tijd waarin vrouwelijke seksualiteit grotendeels werd beschreven door mannen voor mannen, zelf opschreef wat in haar bewoog.

En wat bewoog in haar ging ook naar andere vrouwen.

Haar beroemde fragment 31 — waarschijnlijk het meest vertaalde poëtische fragment uit de Oudheid — beschrijft niet een man. Het beschrijft een vrouw die Sappho ziet terwijl zij tegenover een man zit:

Hij lijkt mij een god, de man die tegenover je zit, dicht bij je, en naar je stem luistert, zacht sprekend,

en je betoverende lach, die — ik zweer het — mijn hart tot stilstand brengt in mijn borst; want als ik je maar even zie,

is er geen stem meer, mijn tong breekt, subtiel vuur loopt onder mijn huid, mijn ogen zien niets, mijn oren suizen...

Sappho is niet jaloers op de vrouw. Zij is niet boos op de man. Zij kijkt naar hoe haar lichaam reageert op het zien van deze andere vrouw. En wat zij beschrijft — de vuur-sensatie onder haar huid, het stokken van haar stem, het suizen van haar oren — is onmiskenbaar wat wij nu "verliefdheid" of "intense aantrekking" noemen.

Dat een vrouw dit voelde voor een andere vrouw werd in het Griekenland van 600 v.Chr. niet weggeschreven. Het werd niet gepatologiseerd. Sappho werd haar hele leven vereerd als dichteres — Plato noemde haar "de tiende muze".

De verzwijging, de schaamte, het reduceren van zulke gevoelens tot "iets raars dat ik blijkbaar heb" — dat is een veel latere toevoeging van onze cultuur. Zeven eeuwen Christelijke bezorgdheid over lichaam en seks. Negentiende-eeuwse medische pathologisering van alles wat niet in een strikt hetero-procreatief kader paste. Moderne populair-media die "vrouw op vrouw" hoofdzakelijk framen als iets wat voor mannen-kijkers is bedoeld.

De fantasie zelf is oud. De schaamte over haar is recent.

Wat de Kama Sutra zegt (en wat wij er nooit over horen)

De Kama Sutra wordt meestal gepresenteerd als een tekst over seksuele technieken tussen man en vrouw. Dat is één boek van de zeven. Boek 2, om precies te zijn.

Maar in boek 2, hoofdstuk 8, beschrijft Vatsyayana expliciet wat hij noemt auparishtaka — letterlijk "wat boven gedaan wordt" — en binnen dat hoofdstuk is er een passage over vrouwen die elkaar intiem liefhebben. Hij noemt hen svairini — zelfstandige vrouwen.

De passage is kort en feitelijk. Hij beschrijft zonder oordeel dat sommige vrouwen de voorkeur geven aan elkaars gezelschap, dat zij wonen in groepen, dat zij elkaar op manieren beminnen die hij opsomt, en dat dit in zijn tijd een erkend fenomeen was — niet per se breed aanvaard, maar wel bekend en benoemd.

Wat opvalt is niet dat hij er over schrijft. Wat opvalt is hoe hij erover schrijft: zonder hysterie, zonder moralisme, zonder de taal die wij in westerse medische en religieuze bronnen tegenkomen. Het is een feit over hoe mensen zijn. Hij geeft het zijn naam en beschrijving, en gaat verder met het volgende onderwerp.

Vergelijk dat met de behandeling van vrouwelijke same-sex fantasie in onze cultuur tot zeer recent. Victoriaanse medische teksten omschreven het als ziekte. Vroeg-twintigste-eeuwse psychologie vroeg zich af "waar dit vandaan komt". Moderne populaire cultuur heeft het pas recent iets benoembaar gemaakt — en dan nog vaak op een manier die vrouwen dwingt tot een identiteit ("lesbisch", "bi", "straight") alsof fluïde aantrekking niet een heel normaal onderdeel van vrouwelijk bewustzijn zou zijn.

De moderne wetenschap bevestigt wat de oude teksten al wisten

Lisa Diamond, seksueel-psycholoog aan de Universiteit van Utah, heeft tien jaar lang 100 vrouwen gevolgd in haar longitudinale studie Sexual Fluidity (2008). Wat zij ontdekte, schudt veel vastgeroeste aannames:

Aantrekking is voor veel vrouwen niet-statisch. Een vrouw die zichzelf op haar 20ste als hetero identificeerde, kon op haar 30ste een diepe verbinding krijgen met een andere vrouw — zonder dat haar eerdere aantrekking tot mannen verdween. Omgekeerd evenzeer.

De mate van fantaseren over eigen sekse is bijna universeel. Zelfs bij vrouwen die nooit seksueel contact met een andere vrouw hebben gehad, rapporteren de meesten fantasieën.

De emotionele component is voor vrouwen vaak sterker dan voor mannen. Aantrekking tot een andere vrouw is zelden puur fysiek. Het is vaak verweven met bewondering, genegenheid, een bepaalde herkenning.

Identiteit en gedrag zijn gescheiden. Een vrouw kan zichzelf als hetero identificeren én fantaseren over vrouwen én met een man in een relatie zijn. Allemaal tegelijk. Allemaal kloppend.

Meredith Chivers' fysiologisch onderzoek ging nog verder. Zij liet vrouwen van verschillende oriëntaties video's zien van diverse seksuele scenes en mat hun lichamelijke respons. Het resultaat: hetero-identificerende vrouwen toonden significante genitale respons op beelden van aantrekkelijke vrouwen — ook als hun zelf-gerapporteerde aantrekking anders was.

De conclusie van deze onderzoeken is nogal onrustig voor een strikt-binaire cultuur: vrouwelijke aantrekking is van nature fluïder dan mannelijke. Niet bij iedere vrouw in dezelfde mate. Maar gemiddeld genomen: fluïder.

Wat een fantasie wel en niet is

Dit is een belangrijk punt dat vaak door elkaar wordt gehaald.

Een fantasie is niet automatisch een verlangen naar concrete actie. Vrouwen die fantaseren over andere vrouwen willen niet per se ook daadwerkelijk een seksuele ervaring met een andere vrouw. Soms wel, vaak niet.

Een fantasie is niet automatisch een identiteitsclaim. Fantaseren over een vrouw betekent niet dat je "eigenlijk bi" bent in de zin van een identiteit die iets moet veranderen in je leven. Het kan een innerlijke beweging zijn die genoeg is in zichzelf.

Een fantasie is wél informatie. Zij wijst aan waar iets in jou beweegt dat meer taal en ruimte verdient. Een fantasie die terugkeert, die niet wil wijken, vraagt gehoord te worden — niet noodzakelijk uitgevoerd.

In de tantrische traditie — wat ik elders "de tantrische omkering" heb genoemd — wordt wat je onderdrukt juist gezien als poort. Niet omdat je alles moet doen wat je fantaseert. Wel omdat het ontkennen van wat in je beweegt, jou vermoeit en vervlakt.

Waarom juist nú deze wijsheid terughalen

Vrouwen die in onze tijd opgroeiden hebben vaak drie tegenstrijdige boodschappen gekregen over same-sex aantrekking:

1. Van conservatieve bronnen — dat het niet natuurlijk is en dat je het moet onderdrukken of therapiseren
2. Van progressieve bronnen — dat het "geweldig" is en dat je het moet uitdrukken, je identificeren, je "outen"
3. Van populaire cultuur — dat het een performance is voor mannen-kijkers, iets speels, iets oppervlakkigs

Geen van deze drie kadert is wat de oude teksten aanreiken. De oude teksten zeggen: het is er, het mag er zijn, het draagt informatie over wie je bent, en wat je ermee doet is jouw keuze. Niet onderdrukken. Niet per se uitvoeren. Wel eren wat in jou leeft.

Dat is een heel ander tempo dan onze cultuur biedt. Het is geen "je moet je seksualiteit uitdrukken" en ook geen "je moet je seksualiteit controleren". Het is: je mag je seksualiteit kennen. En uit dat kennen komen, uiteindelijk, bewuste keuzes voort.

Wat dit voor jou kan betekenen

Als je één van de vrouwen bent bij wie dit regelmatig opkomt:

Niemand hoeft het te weten. Je hoeft je niet te outen. Je hoeft niet te labelen. Je hoeft geen "coming out" te doen. Fantasieën zijn innerlijk. De keuze of en hoe je ze deelt is volledig van jou.

Je hoeft het niet uit te voeren. Niet elke vrouw die fantaseert wil ook een fysieke ervaring. Niet elke vrouw die een fysieke ervaring zou willen, heeft ook de levensomstandigheden waarin dat mogelijk of gewenst is. Beide is goed.

Je mag wel stoppen met schaamte. Dat is wat deze traditie je aanreikt. Niet een nieuwe identiteit. Niet een nieuwe praktijk. Een oude waarneming: wat in je leeft is onderdeel van wat je bent, en wat je bent is heilig, en het heilige mag door je heen bewegen zonder dat je het hoeft op te lossen.

Als je één van de vrouwen bent die nooit fantasieën over andere vrouwen heeft:

Ook dat is gewoon. Deze tekst zegt niet "elke vrouw hoort dit te hebben". De variatie binnen vrouwen is groot. Sommige vrouwen zijn strikt hetero-aangetrokken en blijven dat hun hele leven. Dat is net zo natuurlijk als fluïde aantrekking.

Maar merk wel één ding. Veel vrouwen denken dat ze deze fantasieën niet hebben omdat ze ze nooit bewust hebben toegelaten. Wanneer de ruimte er is om te kijken — in een cursus, in een retraite, in stille alleen-tijd — komen er soms beelden naar boven die er al waren, maar onder een laag van snelle afwijzing zaten.

Dat is ook informatie. Niet iets om over te schrikken. Iets om over te luisteren.

Waarom dit in onze retraite kan

Eén van de redenen dat Luminous specifiek een retraite aanbiedt waar bi-exploratie expliciet mag plaatsvinden — in een ritueel, consensueel kader, niet als prestatie of performance — is precies deze kennis. Dat er veel vrouwen zijn die jaren lang iets dragen wat nooit ruimte heeft gekregen.

De retraite is niet "een bi-retraite". Het is een ruimte waarin wat er in elke deelneemster leeft mag worden bewoond — op haar tempo, op haar uitnodiging. Voor sommige vrouwen is dat fysieke intimiteit met een andere vrouw. Voor andere vrouwen is dat simpelweg: naakt zijn in een ruimte met andere vrouwen zonder seksuele agenda en merken wat dat doet. Voor weer andere vrouwen is het vooral: toekijken en luisteren naar andere vrouwen die spreken over wat nog niet eerder is gezegd.

Geen enkele deelneemster doet alles. Iedere deelneemster kiest. Dat is de enige regel.

Wat de retraite wél geeft, is: een keer in je leven weten dat je het hebt mogen kennen. Niet moeten ervaren. Alleen weten dat de mogelijkheid er was, en jij hebt gekozen wat je hebt gekozen.

De lijn waar jij toe behoort

Sappho schreef het eerst. De Kama Sutra registreerde het. De Devi Bhagavatam noemde Shakti fundamenteel vrouwelijk-begerend-vrouwelijk in het samengaan van Radha met Krishna-als-vrouwelijk-aspect. Teresa van Avila schreef haar meest extatische passages over een andere vrouw — Christus voorgesteld als bruidegom maar aangesproken met een taal die vrouwelijk is.

Er is een hele lijn van vrouwen voor jou die dit heeft gedragen. Sommigen publiek, de meesten in stilte. Als jij iets hiervan herkent, ben je niet de eerste. Je bent niet de laatste. Je bent gewoon een vrouw in een hele lange lijn.

Dat is wat deze tekst je wil geven: niet een oplossing, niet een identiteit. Een gezelschap in iets dat je misschien lang alleen droeg.

---

Dieper gaan

In Trede 2 wordt fantasie als thema expliciet behandeld in week 4 (Verlangen zonder censuur). Niet als voorschrijven wat je zou moeten voelen — wel als ruimte waar je mag kijken naar wat er al is.

In Module IV — Schaduw & Schaamte werken we specifiek met fantasieën die gepaard gaan met schaamte, onder trauma-geïnformeerde begeleiding van Mary en Jeanette samen.

En in Trede 4 — de retraite krijgt bi-exploratie — voor wie dat wil — expliciet ruimte binnen een ritueel kader. Maar alleen nadat de eerste drie tredes zijn gelopen en een zorgvuldige intake is geweest.

Wil je eerst rustig proeven wat dit werk is? De 7-daagse introductie raakt in dag 4 aan het thema fantasie — zachtjes, zonder druk.